Góra Zborów

Opublikowano: sobota, 17, czerwiec 2017

Rezerwat przyrody nieożywionej utworzony w 1957 r. w Podlesicach /Z. M.P.57.75.461/ dla ochrony skał wapiennych tworzących najbardziej malowniczą grupę ostańców na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.

Teren rezerwatu obejmuje Górę Zborów zwaną również Berkową Górą oraz Pasmo Kołoczyk (łącznie ok. 45 ha powierzchni) stanowiące południową część Skał Kroczyckich. Wśród występujących tu licznie ostańców można rozpoznać interesujące formy skalne przypominające sylwetki ludzkie i zwierzęce. W opadających kaskadowo skałach można również napotkać kilka ciekawych jaskiń.  

Patrząc od zachodu na wschód w obrębie rezerwatu znajdują się m.in.: skalny kompleks zwany Krucze Skały (Kruk) ze zdewastowaną J. Głęboką w kamieniołomie (opis nieco dalej), Ogródek (kilkumetrowe zapadlisko o średnicy ok. 15 m), skała Młynarz, Młyny, Filar Wykrętych, Cyrk (kocioł skalny z pionowymi skałami), Kaskady, Góra Zborów ze Sfinksem i wielkim Kanionem oraz Zakonnica (Czarownica ?), nieco na północ skała Wielbłąd (Dromader) a za nim dolinka o tej samej nazwie. Jeszcze dalej znajduje się skała Rygiel z licznymi kolebkami po przeciwnej stronie a za nią na północ skała Blocheńska. W równolegle położonym paśmie Kołoczyk znajdują się następujące skały (od zachodu): Baba  (niska, otoczona lasem), Dziewica (zwana również Samotną Dziewicą - podwójna jakby rozłupana skała), Mama, Tata, nieco na północny-wschód Leśna Ściana,  Głowa Cukru (poniżej niej ciekawa skała Okręt), Grań Lalek (zw. też Turnią Gentelmenów lub po prostu Lalka) (wznosi się stopniowo), a w jej przedłużeniu piramidalna skała nakryta jakby kapeluszem - Mały Dziad, Wielki Dziad (kopulasta skała z dużym okapem). W niej znajduje się wejście do ciekawej J. Kalesonowej ciągnącej się na przeciwną stronę masywu. Północna ściana Dziada zwana jest Spadające Gwiazdy), Budda, Napoleon i Ptak. W kompleksie skal Kołoczyka znajduje się również J. Berkowa i J. Schronisko Pod Hokejówką.

 

Oprócz form skalnych chroni się tu również około 210 gatunków roślin naczyniowych. Szata roślinna ma tu charakter strefowo-pasowy, i tak licząc od podnóża Górę Zborów porasta kolejno: las sosnowy, miejscami płaty lasów grądowych, buczyna sudecka z żywcem dziewięciolistnym w runie (na stokach północnych), buczyna kwaśna i ciepła (na stokach południowych), murawy kserotermiczne i ciepłe zarośla, a najwyżej zbiorowiska naskalne. 

 

Na terenie tego rezerwatu występują m.in. rzadkie rośliny: kozłek trójlistkowy, mącznica lekarska, goździk siny, dziewięćsił bezłodygowy, irga zwyczajna. Znajduje się tu również reliktowe stanowisko skalnicy gronkowej (dotychczas spotykanej tylko w partiach alpejskich). 

Skały i lasy objęte ochroną w rezerwacie zamieszkują m.in. drozd skalny (nagórnik skalny), kilka gatunków puchaczy, kląsawka, dzierzba rudogłowa, kopciuszek, pustółka oraz krzyżodzioby - sosnowy i świerkowy. Jest to jednocześnie ostoja rzadkiego w Polsce motyla - skalnika. 

Oprócz piękna przyrody ze szczytu Góry Zborów można podziwiać przepiękny, rozległy widok zaliczany do najpiękniejszych na Jurze. Przy dobrej pogodzie można zauważyć m.in. zamki w Podzamczu, w Morsku, w Mirowie i Bobolicach oraz skały Okiennika Wielkiego oraz odległe panoramy Zawiercia, Myszkowa i pobliskich Kroczyc. Szczyt Góry Zborów wieńczy nieciekawa wieżyczka triangulacyjna wymurowana przez Niemców w czasie okupacji. Oni też przyczynili się do wykopania na stokach Góry Zborów licznych rowów strzeleckich i przeciwczołgowych oraz do zniszczenia kamieniołomem zachodniej części omawianego obszaru. Do niedawna również w pd. części góry stanowiącej rezerwat  czynne były wapienniki. 

U podnóża Góry Zborów na skałce od strony szosy 21 lipca 1963 r. umocowano żelazną tabliczkę pamiątkową na cześć zwycięskiej potyczki partyzantów AL i BCh pod dowództwem "Wiary" z niemieckim najeźdźcą jaka miała tu miejsce 6 sierpnia 1944 r. 

W kamieniołomie u zachodniego podnóża kompleksu skalnego Góry Zborów naprzeciwko parkingu znajduje się otwór J. Głębokiej. Kamieniołom jest już nieczynny a teren po eksploatacji wyrównany. Jaskinia ta ma otwór utworzony poprzez poszerzenie kamieniołomu. Za nim jaskinia rozszerza się w ogromną komorę, której dno biegnie ukośnie w dół. W końcu od komory jaskini odchodzi w prawo niewielki korytarz, częściowo zapełniony wapiennymi kamieniami przez poszukiwaczy szpatu, w czasie gdy odbywała się jego eksploatacja. W dolnej części jaskini zachowały się jeszcze niewielki nacieki w formie stalaktytów, czyli tzw. "makarony".

Z uwagi na urok tego zakątka Jury poprowadzono tu większość najważniejszych szlaków turystycznych. Przez obszar rezerwatu prowadzą m.in. piesze szlaki: czerwony Orlich Gniazd, zielony Rzędkowicki i czarny łącznikowy z parkingu przy J. Głębokiej, a w sąsiedztwie biegną również pieszy szlak niebieski Warowni Jurajskich oraz szlaki rowerowe: czerwony Orlich Gniazd, czarny Myszków-Siewierz, zielony Hotelu Ostaniec, a także szlak rowerowo-narciarski Hotelu Ostaniec i Transjurajski Szlak Konny.